Goździki i olejek goździkowy - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Goździki i olejek goździkowySiły natury od zawsze wykorzystywane były w leczeniu rozmaitych dolegliwości, a i dziś w wielu domowych apteczkach znajdują się zioła oraz inne naturalne substancje. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z tego, że jednym z najskuteczniejszych naturalnych leków są niepozorne goździki, których zdecydowana większość. Polaków używa w kuchni przynajmniej od czasu do czasu, natomiast uzyskiwany z nich olejek goździkowy stanowi esencję ich możliwości.

Goździki i olejek goździkowy - właściwości, skład

Goździki są pąkami pozyskiwanymi z drzewa Eugenia caryophyllata, które należy do rodziny mirtowatych, a dziko występuje jedynie na indonezyjskich Molukach, chociaż uprawiane jest obecnie w różnych krajach o klimacie równikowym, w tym na Półwyspie Indochińskim. Obecnie do głównych obszarów ich uprawy należy Półwysep Indochiński, Madagaskar i Zanzibar.

Goździki zawierają kilkanaście procent eterycznego olejku goździkowego, który najczęściej pozyskuje się z nich na drodze destylacji parą wodną. Zarówno pąki, jak i pozyskany z nich olejek, mają silne właściwości antyseptyczne i znieczulające. Odpowiada za to przede wszystkim eugenol, który stanowi od około 70% do około 90% objętości olejku goździkowego. Podobne właściwości ma również zawarty w olejku goździkowym beta-kariofilen, jednak podczas badań oddziaływania terapeutycznego olejku naukowcy koncentrują się przede wszystkim na eugenolu.

Goździki i olejek goździkowy - właściwości lecznicze

Podczas żucia goździków lub przepłukania roztworem olejku goździkowego jamy ustnej, ta natychmiast drętwieje, gdyż ulega ona znieczuleniu. Ta jego właściwość od wieków była wykorzystywana w leczeniu bólów zębów i dziąseł. Dodatkowo olejek działa antyseptycznie i zabija wiele mikroorganizmów. Wykorzystywany jest on dziś podczas zabiegów stomatologicznych, gdyż używa się go między innymi podczas leczenia kanałowego. Charakterystyczny goździkowy posmak towarzyszący wizycie u dentysty jest właśnie efektem zastosowania olejku goździkowego. Olejek ten też jest dodawany do wielu płynów do płukania jamy ustnej oraz do ziołowych past do zębów. Niszczy on płytkę nazębną oraz znacznie spowalnia jej odnowę.

Badania naukowe potwierdziły także silne przeciwwirusowe właściwości olejku goździkowego, który daje dobre efekty między innymi przy leczeniu opryszczki wywołanej przez wirusa HSV-1. Stosowanie olejku goździkowego może być więc idealnym naturalnym wsparciem przy pozbyciu się zmian wywołanych przez tego wirusa, jednak nie powinno się odstawiać leku przepisanego przez lekarza. Badania wykazały, że najlepsze jest połączenie obu specyfików, a u osób łączących olejek goździkowy z lekiem przeciwwirusowym - konkretnie z acyklowirem - zmiany ustępowały w znacznie szybszym tempie, niż u osób stosujących sam lek. Wiele osób stosuje wyłącznie olejek goździkowy przy nawrocie opryszczki, twierdząc, że jest on w 100% skuteczny, jednak nie należy, mimo wszystko, zaniechać przepisywanej przez lekarza terapii, a obie metody leczenia należy stosować jako komplementarne.

Zastosowanie goździków i olejku goździkowego

Co do samego użycia goździków, zalecana ich dawka wynosi od około 100mg do około 300mg proszku z goździków podanego jednorazowo. Co do eterycznego olejku goździkowego, podobnie jak w przypadku innych olejków, nie zaleca się jego przyjmowania doustnego bez konsultacji z lekarzem, aromaterapeutą lub inną osobą dokładnie przeszkoloną w zakresie użycia olejków eterycznych.

UWAGA: Obowiązująca zasada mówi, że olejki eteryczne służą wyłącznie do użytku zewnętrznego

Jeżeli jednak już podejmie się użyć olejku wewnętrznie na własną rękę, nie powinno się jednorazowo zażywać więcej niż 2 krople dodane do łyżki miodu lub jakiegoś zdrowego oleju, a przyjąć go można maksymalnie 3 razy na dobę i takie dawkowanie uchodzi za bezpieczne, jednak i tak powinno być skonsultowane z lekarzem.

Olejki eteryczne charakteryzuje bowiem olbrzymia koncentracja substancji czynnych, które w niektórych przypadkach mogą wywołać przykre efekty uboczne w razie przedawkowania. Do tego olejek goździkowy jest jednym z bardziej drażniących błony śluzowe olejków eterycznych, chociaż wiele osób stosuje go w nierozcieńczonej postaci na skórę w ilości jednej kropelki wcieranej w bolące lub zmienione chorobowo miejsce. Osoby ze skórą delikatną nie powinny aplikować tego olejku w formie nierozcieńczonej i używać, rozcieńczając go na przykład olejem migdałowym, olejem z pestek winogron, oliwą z oliwek, olejem kokosowym i innymi olejami w proporcji 1:1. W przypadku bólów zębów i dziąseł zaleca się jednak wtarcie jednej nierozcieńczonej kropelki olejku w dziąsło. Jest to idealny sposób, kiedy nagle pojawi się ból, a wizyta u dentysty możliwa jest dopiero w dniu następnym. Często też wykorzystuje się eteryczny olejek goździkowy przy bólu głowy, wcierając po jednej jego kropelce w okolice skroni.

Jest on także niezwykle skuteczny w leczeniu stanów zapalnych gardła. W tym celu należy przygotować płukankę składającą się z kilku kropelek olejku dodanych do szklanki letniej wody. Można także w tym celu po prostu żuć goździki. Nie tylko ograniczą one stan zapalny, ale także znieczulą bolące gardło, a do tego odświeżą oddech.

Olejek goździkowy niszczy nie tylko wiele gatunków i szczepów bakterii, w tym tych antybiotykoopornych, lecz także udowodniono jego sporą skuteczność w walce z grzybicami powierzchniowymi. W przypadku wystąpienia zmian grzybiczych należy przecierać okolicę olejkiem goździkowym rozcieńczonym olejem bazowym w proporcji 1:1, chociaż niektórzy dobrze tolerują go w stanie nierozcieńczonym.

Olejek goździkowy - przeciwwskazania

Na olejek goździkowy, podobnie jak na inne olejki eteryczne, powinny uważać kobiety w ciąży, które w jej czasie nie powinny stosować żadnych olejków eterycznych. Niektóre z nich mają bowiem negatywny wpływ na ciążę i na sam płód. Działanie eterycznego olejku goździkowego w przypadku ciąży nie jest dokładnie zbadane i dlatego trzeba w jego przypadku zachować ostrożność.

Zarówno goździki, jak i olejek goździkowy, są silnymi naturalnymi antybiotykami i przy regularnym ich stosowaniu wewnętrznym należy przyjmować preparaty probiotyczne, a także spożywać wiele kiszonek, jogurtów oraz kefirów - zupełnie jak w przypadku zwykłych antybiotyków. Wiele osób o tym zapomina i szkodzi swojemu zdrowiu, gdyż zaniedbania na tym polu skutkują poważnymi zaburzeniami w składzie mikroflory układu pokarmowego. Również i częste aplikowanie olejku na duże powierzchnie skóry prowadzi do eliminacji pożytecznych mikroorganizmów zamieszkujących jej powierzchnię, co stanowi idealną sytuację dla organizmów chorobotwórczych chcących zasiedlić pozbawioną ochrony skórę. Dlatego też przy użyciu tego typu specyfików trzeba zachować umiar i zdrowy rozsądek.

Olejek goździkowy oraz same goździki, podobnie jak wiele substancji pochodzenia roślinnego, może też wchodzić w interakcje z pewnymi lekami. W przypadku stałego lub okresowego przyjmowania rozmaitych leków trzeba zasięgnąć porady lekarza co do możliwości jego stosowania. Podobną zasadę należy stosować w przypadku wszystkich ziół i suplementów, gdyż w niektórych przypadkach farmakoterapia może okazać się zupełnie nieskuteczna i niebezpieczna wskutek interakcji. Dobry specjalista znać się będzie na interakcjach i doradzi, jakie inne substancje naturalne można stosować przy danym leku w przypadku niemożności zażywania goździków i pozyskiwanego z nich olejku eterycznego.