Mammografia - kiedy się zgłosić? Przebieg badania, przeciwwskazania

MammografiaRak piersi to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy wśród kobiet w Polsce. Niestety pomimo licznych akcji profilaktycznych, nadal wiele Pań trafia do lekarza dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Tymczasem nowotwór piersi wykryty na wczesnym etapie, jest całkowicie wyleczalny, a samo leczenie jest krótsze, mniej dokuczliwe i wiele mniej inwazyjne. Gdy guz jest niewielki, nie jest również konieczna amputacja piersi.

Oczywiście wykonywane raz w miesiącu samo badanie piersi jest niezwykle istotne, jednak najwcześniej wszelkie niepokojące zmiany w piersi pozwala wykryć mammografia. Najlepsze mammografy dają obraz już zaledwie milimetrowych zmian chorobowych. Badanie jest bezpłatne i bezbolesne. Sprawdź, jak uniknąć raka piersi i na czym polega badanie mammograficzne.

Kiedy zgłosić się na mammografię?

Niestety statystyki pokazują, że co roku w Polsce ponad 18 tysięcy kobiet zapada na nowotwór piersi, a aż 6 tysięcy z nich umiera. Te zastraszające statystyki, stawiają nas na niechlubnym pierwszym miejscu w Europie pod względem śmiertelności kobiet w wyniku tego nowotworu. Dlaczego tak się dzieje? Prawdą jest, że w Polsce nadal nie są dostępne niektóre nowoczesne leki stosowane w innych krajach europejskich, jednak głównym problemem, z którym borykamy się od wielu lat, jest późne wykrywanie choroby. Polki niechętnie poddają się badaniom profilaktycznym, a do lekarza zgłaszają się dopiero wtedy, gdy guz w piersi jest na tyle duży, ze z łatwością można go wyczuć dłonią. To sprawia, że rokowania w wielu przypadkach są niesprzyjające.

Wykonywanie profilaktycznych badań mammograficznych jest tak ważne, ponieważ pozwala ono wykryć zmiany chorobowe w piersiach już nawet na dwa lata przed tym, zanim będą one możliwe do wykrycia podczas samobadania piersi lub badania palpacyjnego wykonywanego przez lekarza ginekologa.

Polskie Towarzystwa Onkologiczne zaleca wykonywanie mammografii co dwa lata u kobiet w wieku od 40 do 50 lat oraz raz w roku u Pań powyżej 50 roku życia. Z tym że, jeśli w najbliższej rodzinie występowały zachorowania na raka piersi, to wykonywanie tego badania co roku, zaleca się już od 40 roku życia.

Grupa podwyższonego ryzyka

W tej grupie są kobiety:

  • które nigdy nie rodziły, ponieważ ciąża i karmienie piersią istotnie zmniejszają ryzyko zachorowania na nowotwór piersi,
  • których bliscy krewni - mama, babcia, czy siostra chorowały na raka piersi lub jajnika. U tych Pań ryzyko zachorowania jest nawet kilkukrotnie większe.
  • które wcześnie zaczęły miesiączkować oraz późno przeszły okres przekwitania, ponieważ długa aktywność estrogenowa organizmu, powoduje podwyższone ryzyko zachorowania na nowotwór,
  • które już przeszły operację usunięcia piersi (mastektomia), ponieważ już wcześniej chorowały na raka piersi. W takich przypadkach istnieje zwiększone prawdopodobieństwo pojawienia się nowotworu w drugiej piersi.

NFZ refunduje takie badanie profilaktyczne wszystkim kobietom w grupie wiekowej 50-60 lat i wysyła nawet do domu imienne zaproszenia na mammografię. Nie ignorujmy ich - zdecydowanie warto skorzystać, chodzi przecież o nasze zdrowie i życie. U Pań, które jeszcze miesiączkują, badanie mammograficzne najlepiej wykonać pomiędzy 5 a 10 dniem cyklu, kiedy to piersi są najmniej wrażliwe na ucisk.

Jak przebiega mammografia?

Mammografia to w istocie prześwietlenie tkanki piersi promieniami RTG. Badanie jest bezinwazyjne i krótkie (trwa zaledwie kilka minut). Aby badanie przebiegło jak najsprawniej, a wynik był miarodajny, warto wiedzieć o kilku ważnych kwestiach.

Przygotowanie się do mammografii

  • przed pójściem na badanie mammograficzne ważne jest wykonanie samobadania piersi lub poproszenie o ich badanie swojego lekarza ginekologa. Jeśli masz jakiekolwiek obawy lub wątpliwości, również o nie zapytaj. Powiedz również o wszelkich niepokojących Cię objawach, jeśli takowe u siebie zauważyłaś.
  • na badanie udaj się nie później niż w 10 dniu cyklu, ponieważ wtedy piersi są najmniej wrażliwe na dotyk i ucisk, a jest on konieczny do prawidłowego przeprowadzenia tego rodzaju diagnostyki. Mammografii nie wykonuje się w czasie około 7 dni przed spodziewaną miesiączką, gdyż wtedy piersi są nabrzmiałe i znaczniej bardziej wrażliwe.
  • jeżeli istnieje jakiekolwiek prawdopodobieństwo, że możesz być w ciąży, powinnaś przed wykonaniem mammografii, zrobić test ciążowy, ponieważ promienie RTG są szkodliwe dla rozwijającego się płodu.
  • jeżeli już wcześniej poddawałaś się takiemu badaniu, koniecznie zabierz ze sobą jego wynik. Warto także od razu po zakończeniu mammografii zapytać, kiedy i gdzie możesz odebrać wyniki badania i zapisać to sobie, by nie zapomnieć.

Wywiad

Przed przystąpieniem do badania lekarz zapyta Cię o:

  • wiek,
  • datę ostatniej miesiączki,
  • to, czy rodziłaś oraz, czy karmiłaś piersią, a jeśli tak, to jak długo,
  • czy przyjmowałaś lub aktualnie przyjmujesz jakieś leki hormonalne - przykładowo antykoncepcję lub hormonalną terapię zastępczą,
  • czy przechodziłaś już badania piersi i jakie,
  • czy Ty lub ktoś z Twojej najbliższej rodziny chorował na raka piersi, lub jajnika oraz, czy przechodziłaś jakieś operacje piersi.

Badanie MRTG

Polega ono na prześwietleniu piersi. W tym celu lekarz lub technik, który wykonuje badanie, umieszcza pierś na specjalnej płycie aparatu, a następnie uciska ją przy pomocy drugiej płyty. Ucisk ten będzie stopniowo zwiększany w trakcie trwania badania. Może powodować nieco nieprzyjemne odczucia, jednak nie powinien być bolesny, dlatego, jeśli poczujesz ból, niezwłocznie poinformuj o tym osobę przeprowadzającą mammografię. Pierś uciskana jest w celu wyrównania wszelkich zgrubień i nierówności, żeby grubość tkanek mogła równomiernie się rozłożyć oraz, by utrzymać pierś w niezmiennej pozycji. Dzięki temu uzyskany obraz jest wyraźny, nierozmazany, a wszystkie, najmniejsze nawet zmiany obrębie tkanek, dobrze widoczne.

Przeciwwskazania do mammografii

MRTG to badanie bardzo bezpieczne i nieinwazyjne. Właściwie jedynym przeciwwskazaniem do jego wykonania jest ciąża. Pewne trudności mogą się pojawić również u pacjentek, które mają wszczepione implanty piersi. Silikon bowiem nie jest całkowicie przepuszczalny dla promieni rentgena. Może więc zasłaniać znajdujące się za nim naturalne tkanki piersi, szczególnie jeśli został wszczepiony przed mięśniem piersiowym, a nie za nim.

Doświadczeni lekarze oraz technicy wykonujący badania, potrafią jednak w taki sposób ułożyć pierś, aby zminimalizować zniekształcenia obrazu, nie uszkadzając implantu. Dlatego, jeżeli masz implanty, warto poszukać takiej placówki medycznej, która dysponuje odpowiednim sprzętem oraz, gdzie pracują osoby mające doświadczenie w wykonywaniu mammografii u pacjentek z implantami.

Jeśli badanie wykryje u nas jakieś niepokojące zmiany, lekarz skieruje nas na dodatkową diagnostykę w postaci USG piersi, mammografii uzupełniającej oraz biopsji cienkoigłowej.

Nie wpadajmy od razu w panikę, ponieważ nie każda wykryta w piersi zmiana jest nowotworem złośliwym. Jeśli jednak rak piersi zostanie zdiagnozowany, to dzięki wczesnemu wykryciu choroby mamy ogromną szansę mną pełny powrót do zdrowia. Pamiętajmy, że w profilaktyce każdego nowotworu, nie tylko raka piersi, ważne są nie tylko regularnie wykonywanie badania przesiewowe, ale również zdrowy i aktywny tryb życia. Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na nowotwory należą: palenie papierosów, picie alkoholu, niezdrowa dieta pełna wysokoprzetworzonej żywności, nadmiar cukru, soli oraz tłuszczów nasyconych w diecie.

Starajmy się więc zdrowo odżywiać - jedzmy warzywa i owoce oraz produkty bogate w błonnik, a także bądźmy aktywni fizycznie, ponieważ naukowcy wielokrotnie dowiedli, że regularne uprawianie sportu znacznie zmniejsza ryzyko zachorowania na raka.