Niepłodność a psychika. Metody leczenia niepłodności u kobiet i mężczyzn

NiepłodnośćNiepłodność jest chorobą dość specyficzną, ponieważ dotyczy dwóch osób w związku, jednakże nierzadko zdarza się tak, że te osoby w innych związkach mogłyby mieć potomstwo. Niepłodność określa się wtedy, gdy para nie może doprowadzić do ciąży mimo regularnego współżycia (3-4 razy w tygodniu) przez okres 12 miesięcy bez żadnych środków antykoncepcyjnych.

Czym jest niepłodność?

Niepłodność nazywa się chorobą specyficzną, ponieważ nie sprawia bólu fizycznego, nie prowadzi do kalectwa ani do zagrożenia życia. Mimo tego, że WHO określa niepłodność jako chorobę i zalicza ją m.in. do chorób przewlekłych, trudnych, wymagających długotrwałego leczenia i opieki lekarskiej oraz stawia ją obok takich chorób jak AIDS, miażdżyca czy cukrzyca. To wśród polityków padają zaprzeczenia, że niepłodność jest chorobą, ponieważ wtedy państwo musiałoby udostępnić część środków na finansowanie takiego leczenia a jako argument podają brak środków finansowych na procedury ratujące życie. Czy taki argument jest wystarczający wobec par, które są na skraju załamania nerwowego, psychicznego i finansowego? Ciężko jest odpowiedzieć na to pytanie, gdyż każdy ma prawo do swoich odczuć i opinii.

WHO podaje, że niepłodność dotyka 10-18% par w wieku rozrodczym na świecie - w Polsce jest to 10-15%! Są to tylko szacunkowe dane, ponieważ w wielu krajach, w tym także w Polsce, nie są prowadzone badania epidemiologiczne i nie wiadomo tak naprawdę ile osób boryka się z niepłodnością. Konsekwencją braku prowadzenia badań jest również fakt, że nie wiemy jak wiele par zrezygnowało z posiadania dziecka, ile osób stara się o adopcje i ilu osobom udało się przejść tę ciężką drogę i mają upragnione potomstwo czy to przez przysposobienie czy wytrwałość w drodze po naturalną ciąże. Pocieszający jest fakt, że w ostatnich latach zaobserwowano większą ilość par szukających pomocy w poczęciu dziecka. Niekoniecznie musi to oznaczać, że par jest coraz więcej ale to, że społeczeństwo jest coraz bardziej świadome i dostęp do specjalistów jest o wiele lepszy. Mimo, że dostęp do lekarzy jest już o wiele bardziej rozwinięty nie oznacza to, że pokonanie lub inaczej mówiąc - wyleczenie niepłodności jest tak sprawne jak mogłoby się wydawać. Czas takiego leczenia trwa kilka a nawet kilkanaście lat - u kobiet wynosi on średnio do 15 lat, u mężczyzn do 10 lat. Po kilku latach badań i diagnostyki na dalsze leczenie decyduje się około 70-80% par. Warto zaznaczyć, że to kobiety częściej szukają pomocy, chodzą do różnych lekarzy, poddają się wielu badaniom, zabiegom i przyjmują więcej leków. Mężczyznom trudniej przychodzą decyzje, by iść do lekarza czy poddać się badaniom. Uważają, że problem z zajściem w ciąże leży po stronie partnerki. Oczywiście nie możemy wrzucać wszystkich do jednej szuflady. Część mężczyzn nie ma problemu iść z partnerką do lekarza i brać udział w diagnostyce.

Niestety, prawda jest taka, że częściej spotykamy kobietę, która ma ze sobą pół apteki w torebce, długą listę schorzeń, które utrudniają poczęcie dziecka, spis badań, które trzeba wykonać i kalendarz kolejnych wizyt ginekologicznych. Podczas leczenia niepłodności pary muszą być pod stałą opieką lekarza a wizyty muszą współgrać z rytmem biologicznym kobiety zarówno podczas diagnostyki jak i późniejszego leczenia. Przerwy w leczeniu (jeśli są konieczne) powinny odbywać się za zgodą lekarza, w przeciwnym razie zmniejszają one szanse na sukces i niszczą dotychczasową zastosowaną terapie. Jednak wiele osób dotkniętych tą chorobą nie jest w stanie zapewnić sobie takiej płynności finansowej, która pozwoli na kilka lat regularnych wizyt, badań i leków.

Koszt terapii leczenia niepłodności

Często kwota całej terapii jest astronomiczna. Jedna wizyta u specjalisty od niepłodności oscyluje miedzy 150 a 500 zł, do tego doliczając badania, które zostają zlecone są w przedziale 200-600 a nawet 800 zł. W najlepszym przypadku taki wydatek na badania jest raz na kilka miesięcy, ale w przypadku osób których wynik wyszedł nieprawidłowy i muszą powtórzyć badanie w kolejnym miesiącu są to wydatki kolejnych 200-300 zł. Leki i/lub suplementy, które dostajemy w zaleceniach też potrafią kosztować w granicy 300 zł.

Niestety, wszystkie koszty jesteśmy zmuszeni pokryć z własnej kieszeni jeśli leczymy się prywatnie a w większości przypadków tak jest ponieważ lekarz, który ma podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia pomijając kolejki, nie zawsze należycie się zajmie takim problemem, niechętnie skieruje na tak szczegółowe badania i pary muszą robić je prywatnie a wiec wolą umówić się do lekarza prywatnego, by wszystkiego dowiedzieć się od razu a w niepłodności czas działa na naszą niekorzyść. Pary niepłodne chcą wykorzystać każdy dzień w tej walce i zaciągają kredyty, pożyczają od rodziny, likwidują wieloletnie lokaty tylko dlatego, by leczenie nie przycisnęło ich do kryzysu finansowego. Leczenie pochłania znaczną część dochodów a do tego dochodzą jeszcze rachunki i koszty życia codziennego. Choroba nie dotyka tylko osób zamożnych, dlatego wiele osób nie poradzi sobie bez wsparcia finansowego. Leczenie niepłodności wymaga cierpliwości, systematyczności, wielu poświeceń i wyrzeczeń oraz podejmowania ciężkich nieraz decyzji.

Niepłodność u kobiet - przyczyny

Wśród czynników zależnych od kobiety można wymienić m.in.:

  • czynniki ogólne - choroby tarczycy, otyłość, niedowaga, alkoholizm, choroby nadnerczy;
  • choroby przysadki mózgowej - zespół Kallmanna, hiperprolaktynemia, niedoczynność przysadki mózgowej;
  • choroby jajników - PCOS, rak jajnika, przedwczesna menopauza, zespól Turnera;
  • choroby powodujące niedrożność jajowodów - endometrioza, choroby zapalne miednicy małej wywoływane m.in. przez Chlamydia trachomatis;
  • choroby macicy - mięśniaki, zrosty wewnątrzmaciczne;
  • czynniki genetyczne.

Niepłodność u mężczyzn - przyczyny

    Wśród czynników zależnych od mężczyzn są:

    • choroby ogólnoustrojowe - choroby tarczycy, hiperprolaktynemia, alkohol, narkotyki;
    • choroby jąder - nowotwory, żylaki, wodniak jąder, uraz;
    • zaburzenia genetyczne - zaburzenia kariotypu, mutacja genu CTFR;
    • inne czynniki - zapalenie gruczołu krokowego, ejakulacja wsteczna.

    Metody leczenia niepłodności

    Leczenie może przebiegać w różny sposób - zawsze dostosowany jest sposób do przyczyn niepłodności u pary. Istnieją poniższe metody.

    • stymulacja owulacji - gdy lekarz diagnozuje brak naturalnej owulacji wdraża leczenie cytrynianem klomifenu, gonadotropinami, gonadoliberynami, dopaminą, metformina lub laparoskopową kauteryzacją jajników;
    • stymulacja spermatogenezy - gonadotropinami;
    • inseminacje domaciczne - wprowadzenie nasienia do jamy macicy przy pomocy cienkiego cewnika;
    • in-vitro - zapłodnienie pozaustrojowe.

    Wszystko to można dowiedzieć się z książek, broszur lub lekarzy, którzy na co dzień zajmują się niepłodnością.

    Niepłodność a psychika

    Są takie tematy, których wiele par niepłodnych nie porusza bo nie chcą lub nie czują w sobie tyle siły. A więc czego większość par nie mówi?

    Przede wszystkim wiele osób skrywa fakt, że starają się o dziecko przed otoczeniem z różnych powodów.

    Powodem może być strach przed reakcją rodziny, przyjaciół. Czy zlekceważą nasz problem czy będą wspierać? Czy powiedzą "co może być trudnego w zrobieniu dziecka?" czy zapytają jaką przyszłość widzi lekarz? Strach potęguje też wtedy, gdy jedyną możliwością posiadania dziecka jest in-vitro a są rodziny bardzo religijne i nie dopuszczają myśli do tego, by medycyna ingerowała w plany Boga.

    Powodem może być też fakt, że te osoby nie chcą współczucia, nie chcą słuchać "będzie dobrze", "następnym razem się uda", "może weź się za siebie, schudnij/przytyj to się uda", " masz blokadę w głowie, nie myśl o tym", " wyjedź na wakacje, na pewno wrócisz w ciąży!"

    Nieraz osoby mówią takie słowa, gdyż nie wiedzą co mają powiedzieć, nieraz mówią byleby coś powiedzieć; też są takie osoby, które nie do końca są szczere i niekoniecznie współczują niepłodnej parze.

    Brak zaplecza finansowego jest też dużym ale i smutnym problemem. Jak wspomniano na początku - wiele państw nie uważa niepłodności za chorobę a wiec nie ma finansowania leczenia. Wiele par dotyka dna finansowego nie tylko ze względu na kosztowne wizyty, leki czy badania u ginekologa, endokrynologa, diabetologa. Są pary - i to już naprawdę rzadko, która para mówi o tym głośno - wymagają pomocy psychologa/psychiatry/psychoterapeuty. Takie obciążenie psychiczne, nieleczone, długo trzymane w sobie musi w końcu znaleźć ujście i człowiek musi się oczyścić psychicznie. A to również kosztuje. Każda para, która już długo nie może zajść w ciąże powinna udać się do psychologa - nawet jeśli nie czujesz, że tego potrzebujesz to daj sobie i jemu szanse. Wiele emocji o których nie mieliśmy pojęcia, wychodzi z nas dopiero na wizycie.

    Światłem nadziei jest fakt, że niepłodność i samotność w niepłodności można pokonać czy to w sposób naturalny - gdy dochodzi do naturalnego zapłodnienia czy poprzez pomoc rozrodu jaką jest In-vitro lub poprzez przysposobienie dziecka. Zawsze jest jakaś cząsteczka nadziei.